- Bilimsel bir makalede veya kitapta 18 yaşının altında bir kişi yazar olabilir mi, olabilirse yayıncılık ve etik açıdan ne gibi sorunlar olabilir?
1. Telif hakkı sözleşmesinde 18 yaş sınırı fiil ehliyeti açısından sorun teşkil etse de vasisinin telif sözleşmesine imza atar ama bunun onay babından vasisinin rızası gerekir. Ama temel olarak zorunlu değildir.
2. leride çıkar çatışması doğurabilmesi açısından vasi imzası veya onamı için ayrıca bir yazı istenmelidir.
3. Aynı şekilde etik kurul kararı alınacaksa etik kurul müracaat dosyasına vasisinin onamı yüklenirse çok daha isabetli olur.
4. Bilimsel makalelerde önemli olan, makale yöntem ve içeriği düzgün ise, hiç bir sorun olmadan 18 yaşını doldurmamış bir kişi yazar olabilir. (Akıl yaşta değil baştadır mantığı)
5. Akademik liyakat açısından da kayda değer bir sorun teşkil etmeyecektir.
6. Sadece Uluslararası portal ve sistemlerde ORCID vb. numarası alınırken, müracaat edenin 18 yaş üstü olması şartı varsa bu da vasi izniyle aşılabilir.
7. Kitaplarda telif sözleşmesi özellikle tek yazarlı kitaplarda vasisinin imzası veya muvafakatini zorunlu olarak görmek gerek.
2. Yazarların eserlerinde Yapay Zeka ile yazımları nasıl denetleyebiliriz, ip uçları nelerdir? Bu konuda Turnitin yapay zeka tarama raporuna güvenebilir miyiz?
1. Yapay zeka yazımını şu an için tam olarak denetleyebilen bir uygulama bulunmamaktadır. Bu program veya uygulamanın yazımı, OJOP Index olarak proje kapsamımızda bulunmaktadır ve bu yıl içinde hizmete sunmayı planlamaktayız.
2. Özellikle yapay zeka ile üretilen eserlerin kaynakçaları uydurma olabiliyor, kaynakça taraması yaparak, kaynakların doğru olup olmadığını DOI numarasından veya varsa linkinden çapraz kontrol yapabilirsiniz. Atıflardaki veya kaynakça listesindeki (DOI kontrolünü https://search.crossref.org/search/referenceslinkinden yapabilirsiniz.
3. Bu vesile ile tüm bilimsel dergilerin metin içi atıflamalara eserin DOI’sinin linklenmesini veya kaynakça listesinde eser adlarına doi veya eser linkinin linklenmesini yazım kuralları olarak eklemesini salık verebiliriz. DOI numaralarının http kısmı da olacak şekilde tam link olarak verilmesi editorler ve dergilerce talep edilmelidir.
4. Turnitin yapay zeka taramasının Türkçe eserler için yapılmamaktadır. İngilzce eserler için de bu taramanın bugünkü şartlarda sağlıklı sonuçlar verebileceğini ifade etmek oldukça iddialıdır. İngilizce eserlerde Turntin yapay zeka taramasına şu an 14/01/2026 yılı itibarıyla güvenilmesi mümkün değildir hatta sadece bu raporu kullanarak yazara revziyon gönderilmesini önermemekteyiz. Yazara önerilercek hususlar, somut fiziksel insan denetimi ile yapılan önerilerdir.
5. Metin içnide uzun tire kullanımları, modal yapıların ve çatıların sıklıkla kullanılıp kullanılmadığı kontrol edilebilir.
6. OJOP Index çok yakında İngilizce ve Türkçe eserler için yapay zeka kontrol uygulaması yazımı sürecine başlamıştır. Çalışmamız biter bitmez menülerimizde hizmete sunulacaktır.
https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5223937
3. Dergide Editör yürütmekte olduğu makalenin Yapay Zeka olduğundan şüphelenirse ne yapar? Doğrudan ret mi eder, revizyon mu talep eder?
1. Tabi ki doğrudan reddetmez reddetmemelidir. Çünkü editor şüphe ile değil delil ve bulgularla hareket eder.
2. Bunun için editörün yapması gerekenleri şu şekilde önerebiliriz:
Editör yazara aşağıdaki şekilde bir çağrıda bulunabilir:
Sayın yazarımız, makalenizin benzerlik oranının toplamda %0 / %1 çıkması, Türkçe eserde kaynakçanın tamamının yabancı olması, tekrar eden kalıpların fazlalığı, metin içi ve kaynakça listesinde gösterilen atıflara erişim sağlanamaması vb. nedenlerle, YAYIN KURULUNA HAVALE EDİLMİŞTİR.
Yayın ilkelerimiz doğrultusunda, dergimizde benzerlik oranı %0 veya %1 çıkan makaleler, ek dosya talep ve açıklamaları nedeniyle yayın kuruluna havale edilmektedir. (Ki bu gibi durumlarda dergilerimizin yayın ilkelerini bu yönde güncellemeleri gerekecektir.)
Bu nedenle makalenize ilişkin tüm kaynakçanın pdf formatında sıkıştırılmış dosya halinde editor@kentakademisi.com adresine göndermenizi ve,
Çalışmanda yapay zeka kullanıldıysa nerede, hangi kısımda, ne oranda kullanıldığı, kullanılmadıysa benzerlik oranının neden %0 görüldüğünü, Çalışmanızın Türkçe eser olduğu halde neden hiç Türkçe kaynak kullanmadığınız konusunda ilgili eposta üzerinden açıklamanız beklenmektedir.
Aryıca, Derginizin menülerine ekleyeceğiniz Yapay Zeka Değerlendirme Formu’nun Editör, alan editörü veya hakem tarafından tespit edilmişse hakem tarafından doldurulmuş form da yazara somut delil niteliğinde gönderilir. Bu taleplere ilişkin yazar cevabı, Yayın Kurulunda müştereken görüşülmesi önerilir.